My, ludzie, jesteśmy istotami hierarchicznymi. Nic na to nie poradzimy. Hierarchiczność będzie nam towarzyszyć niezależnie od tego, czy żyjemy w kulturze która głosi równość i egalitaryzm, jak w USA, czy w takiej, która wyraźnie podkreśla znaczenie hierarchii, jak w Indiach. Po prostu, ilekroć spotykają się dwie osoby, będą one ustawiały się w określonej hierarchii wobec siebie. Nie muszą się przy tym w ogóle znać.

Pomyśl o tych wszystkich sytuacjach, gdy mijasz się z kimś w tłumie czy w ciasnym korytarzu. Czy zastanawiałeś się kiedyś skąd bierze się decyzja o tym, kto komu ustąpi? I jak to jest, że zwykle obydwie osoby podejmują ją spójnie – tzn. os.1 wie by ustąpić, a os. 2 wie, by nie ustępować? Telepatia?

Nie, po prostu sygnały statusowe, które każda z osób przekazuje swoim zachowaniem, postawą, itp.

Oczywiście, niekiedy obydwie osoby projektują podobny status – wtedy też mamy te sytuacje, gdy obie próbują naraz ustąpić sobie nawzajem lub, dużo rzadziej, gdy się ze sobą zderzają, bo każda myślała, że to druga zaraz ustąpi.

W tym miejscu muszę coś wyjaśnić. Status zwykle kojarzy nam się ze statusem społecznym, a więc z tym jak ktoś jest bogaty, jakie ma gadżety, ew. jaką ma pozycję zawodową. Te wszystkie elementy mogą być używane do budowania statusu, są pewnego rodzaju zewnętrznymi symbolami statusowymi, tak jak wielka korona z kości u naszego pra-przodka na sawannie, wielkiego wojownika. Ale tak samo, jak marny wojownik zakładający koronę ukradzioną wielkiemu wojownikowi szybko zostałby rozpoznany jako oszust, tak samo demonstrowanie symboli statusu bez odpowiedniego zachowania może jedynie obniżyć nasz status w danej grupie.

Ponieważ status wiąże się z zachowaniami, jest dynamiczny. W jednej chwili możesz być na samym szczycie, by za chwile spaść na samo dno hierarchii.. A po chwili znów sięgnąć szczytu. Dodatkowo, w różnych grupach możesz mieć zupełnie inny status (np. wysoki w pracy, niski w domu),  a status faktyczny (behawioralny) może być sprzeczny z oficjalną hierarchią (np. pracownik może mieć większy status od przełożonego).

Status i zmiany statusu są dla nas bezpośrednio i instynktownie zrozumiałe. Wystarczy przypomnieć sobie to, jak wiele popularnych filmów czy książek zawiera wątek „bohater narusza status lokalnej gwiazdy (np. kapitana szkolnej drużyny sportowej), więc gwiazda zaczyna gnębić i poniżać bohatera”. Jednocześnie jednak status nie jest czymś, o czym w naszej kulturze w zasadzie się nie mówi. Większość osób nie ma pojęcia, jakie zachowania sugerują wysoki, a jakie niski status.

Nawet w środowisku rozwoju osobistego ta wiedza jest dość ograniczona. Pewne zrozumienie zachowań statusowych można znaleźć w niektórych środowiskach uwodzicieli, ale i tam są one często prezentowane w formie regułek i stosowane w przesadny sposób, prowadzący w efekcie do efektów odwrotnych od zamierzanych. Dla przykładu: osoby o wysokim statusie zajmują tyle miejsca, ile potrzebują by czuć się wygodnie. Tymczasem ta zasada jest często przedstawiana jako „przywódcy zajmują dużo miejsca”, co prowadzi niekiedy do ludzi zwijających się w dziwne kształty, byle tylko zalać swoim ciałem jak największą przestrzeń, niezależnie od niewygody takiej pozycji.

Status jest też świetnym motywatorem – jednym z najpotężniejszych bodźców motywujących na świecie. Pomyśl, jak wiele osób sam możesz wskazać, które nie przepadają za swoją pracą, ale trzymają się jej, bo: a) nie chcą stracić statusu, jaki wiążą ze stanowiskiem lub  b) nie chcą stracić statusu, jaki wiążą z zarobkami w danej pracy? A ponieważ status jest wyznaczany w stosunku do określonej grupy – gdy zaczynają zarabiać więcej i przebywać w środowisku zarabiających więcej, ich punkt odniesienia zostaje podniesiony wyżej, jeszcze nakręcając ten efekt.

Tacy ludzie nie są świadomi dwóch kwestii…

Po pierwsze, tego, że nie muszą budować statusu majątkiem czy stanowiskiem, bo behawioralnie są w stanie i tak przebić każdy „stanowiskowy” i „majątkowy” status. A jeśli już koniecznie zależy komuś na utrzymaniu wysokiego statusu przez majątek, dużo łatwiej jest to zrobić zmieniając punkt odniesienia i np. zawierając znajomości wśród mniej majętnych osób.

Po drugie i co ważniejsze, tego, że sama pogoń za statusem nie ma sensu. Dużo skuteczniej jest zrozumieć procesy, jakie zachodzą w naszych głowach w związku ze statusem i nauczyć się świadomie sterować swoim statusem, grając nim dynamicznie, zarówno podnosząc go, jak i obniżając. Tak robią dobrzy przyjaciele między sobą, docinając sobie i przekomarzając się. Tak robią też świetni wykładowcy, nauczyciele czy artyści estradowi. Dynamicznie sterując statusem swoim i publiczności, cały czas utrzymują zainteresowanie i zaangażowanie słuchaczy. Swoboda w zarządzaniu własnym statusem staje się cenna w negocjacjach, sprzedaży, a nawet w związkach. Nie może być zresztą inaczej, biorąc pod uwagę to, jak pierwotnym i wszechobecnym elementem naszej komunikacji jest wymiana statusowa.

Na koniec, jako świetną demonstrację tego, jaki efekt ta sama osoba może wywierać odgrywając wysoki i niski status, zachęcam Cię do obejrzenia pierwszego odcinka mini-serialu Jekyll, wydanego przez BBC. Porównaj wrażenia, jakie wywiera dr. Jackman i mr Hyde. Gra ich ten sam aktor, z minimalnymi zmianami kosmetycznymi. Reszta różnic w efektach wywieranych przez obydwie postacie polega właśnie na różnicach w sygnałach statusowych.

Kolejny artykuł z tej serii będzie dotyczył konkretnych, przykładowych zachowań pozwalających na zmianę statusu.

Gry statusowe, kontrola własnego statusu i budowanie lepszego kontaktu z ludźmi w oparciu o status stanowią jeden z ważniejszych elementów zbliżającego się Praktyka BeyondNLP, który będę prowadził. Więcej informacji o szkoleniu znajdziesz tutaj:

http://www.changemakers.pl/?page_id=278

Zapraszam do udziału, a Bartek zaraz opowie Ci o specjalnej zniżce, którą dla Ciebie zdobył

Od Bartka:

Udało mi się wynegocjować niższą cenę dla czytelników tego bloga. Powołując się na mnie przy zapisie dostaniesz 200zł zniżki  Zainteresowanych Praktykiem NLP u Artura zapraszam do zapoznania się z programem. W razie pytań śmiało możecie pisać do Artura-na pewno odpowie na każdego maila.

Pozdrowienia!